ยาสามัญประจำบ้านมีอะไรบ้าง? เช็กลิสต์ยาที่ควรมีติดบ้าน

อัปเดตล่าสุด: 3 พฤศจิกายน 2026

ยาสามัญประจำบ้านที่หลายบ้านควรเตรียมไว้มีทั้งพาราเซตามอลสำหรับลดไข้และแก้ปวด ผงน้ำตาลเกลือแร่ ORS สำหรับท้องเสีย ยาแก้แพ้ และน้ำเกลือล้างแผล เพราะอาการป่วยเล็กๆ น้อยๆ อย่างปวดหัว ท้องเสีย หรือมีแผลถลอก อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่ทันตั้งตัว แต่ก็ไม่จำเป็นต้องซื้อยาทุกชนิดมาเก็บไว้ ขอแค่เลือกให้เหมาะกับคนในบ้านก็พอ

ใครกำลังคิดจะจัดกล่องยาใหม่ เพิ่งย้ายเข้าหอพัก หรืออยากเตรียมของจำเป็นไว้ให้ครอบครัว ลองมาเช็กกันว่ายาที่ควรมีติดบ้านมีอะไรบ้าง พร้อมวิธีเลือกซื้อและจัดเก็บให้หยิบใช้ได้สะดวกในวันที่จำเป็น ก่อนที่จะเดินไปซื้อที่ร้านขายยาหรือสั่งยาออนไลน์กับเราได้บน Shopee Telepharmacy ก็ได้เข่นกัน

ยาสามัญประจำบ้านคืออะไร? ทำไมควรมีติดบ้าน

ยาสามัญประจำบ้าน คือ ยาที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้ประชาชนสามารถซื้อมาใช้บรรเทาหรือรักษาอาการเจ็บป่วยบางประเภทได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์ เช่น อาการปวดหัว เป็นไข้ ท้องอืด หรือผดผื่นคันเล็กน้อย ทั้งนี้ต้องใช้ตามข้อบ่งใช้และคำแนะนำบนฉลาก

การมียาติดบ้านช่วยให้ดูแลอาการเบื้องต้นได้สะดวกขึ้น โดยเฉพาะช่วงกลางคืนหรือวันที่ไม่สะดวกออกไปซื้อยา แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าทุกอาการจะรักษาเองได้ ถ้าอาการรุนแรงกว่าเดิม หรือใช้ยาแล้วไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อีกอย่างคือ ยาที่มีตัวยาสำคัญเหมือนกันไม่ได้เป็นยาสามัญประจำบ้านทุกสูตรเสมอไป เพราะต้องดูทั้งความแรง รูปแบบยา และทะเบียนตำรับของผลิตภัณฑ์นั้นด้วย

ยาสามัญประจำบ้านมีอะไรบ้าง? เลือกตามอาการที่เจอบ่อย

ก่อนซื้อยามาติดบ้าน ลองนึกถึงอาการที่สมาชิกในบ้านเคยเจอบ่อยๆ เช่น ปวดหัว ท้องอืด ภูมิแพ้ หรือเมารถ แล้วค่อยเลือกยาสามัญประจำบ้านที่เหมาะกับอาการ จะช่วยลดการซื้อยาที่อาจไม่ได้ใช้เลย

ตารางนี้เรารวมยา 8 อย่างที่จะแนะนำในหัวข้อถัดไป พร้อมสิ่งที่ควรรู้ก่อนเลือกใช้

หมายเหตุ: ตารางนี้เป็นแนวทางให้เลือกยาได้ง่ายขึ้น ไม่ใช่การวินิจฉัยโรค หากไม่แน่ใจว่าอาการเกิดจากอะไร หรือควรใช้ยาชนิดไหน ควรสอบถามเภสัชกรก่อนเสมอ

ยาสามัญประจำบ้านตามบัญชีของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ครอบคลุม 15 กลุ่ม รวม 58 รายการ ตั้งแต่ยาสำหรับระบบทางเดินอาหารไปจนถึงยาสำหรับโรคผิวหนัง แต่ไม่จำเป็นต้องซื้อมาให้ครบทุกชนิด เพราะยาบางชนิดค่อนข้างเป็นอาการเฉพาะทางเกิดได้ไม่บ่อย

สำหรับใครที่อยากเช็กประเภท สูตรยา และข้อควรระวังอย่างละเอียด สามารถดูได้จาก โมโนกราฟยาสามัญประจำบ้านของ อย.

แนะนำ 8 ยาที่ควรมีติดบ้าน เตรียมไว้ใช้ในวันที่จำเป็น

ถ้ากำลังเริ่มจัดกล่องยาใหม่และยังไม่รู้จะซื้ออะไรดี ลองดูยาที่ควรมีติดบ้าน 8 อย่างนี้เป็นเช็กลิสต์เริ่มต้นได้เลย โดยเลือกจากอาการที่อาจเจอในชีวิตประจำวัน เช่น ปวดหัว ท้องเสีย ท้องอืด ภูมิแพ้ เมารถ หรือมีบาดแผลเล็กน้อย

ไม่จำเป็นต้องซื้อตามครบทุกตัว เพราะแต่ละบ้านมีความต้องการไม่เหมือนกัน บ้านที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ต้องกินยาประจำ ควรให้เภสัชกรช่วยดูด้วยว่ายาตัวไหนเหมาะหรือควรหลีกเลี่ยง

1. พาราเซตามอล (Paracetamol) ยาแก้ปวดลดไข้

กลุ่มยา: ยาบรรเทาปวด ลดไข้
รูปแบบยา: ยาเม็ด 325 มก., 500 มก. และยาน้ำ 120 มก./5 มล.

เวลาปวดหัว ปวดเมื่อย หรือเริ่มมีไข้ พาราเซตามอลมักเป็นยาตัวแรกๆ ที่หลายคนนึกถึง เพราะใช้ช่วยลดไข้และบรรเทาอาการปวดได้ จึงเป็นหนึ่งในยาที่อาจเหมาะกับการเตรียมไว้ใช้เมื่อจำเป็น

แต่ก่อนหยิบมากิน อย่าลืมเช็กความแรงของยาและดูด้วยว่ายาตัวอื่นที่กินอยู่มีพาราเซตามอลผสมอยู่แล้วหรือเปล่า เพราะยาแก้หวัดบางสูตรก็มีตัวยานี้เป็นส่วนประกอบเช่นกัน หากกินซ้ำโดยไม่รู้ตัวอาจได้รับยาเกินขนาด เป็นอันตรายต่อตับได้

Shopee Recommendation สำหรับบ้านที่มีทั้งผู้ใหญ่และเด็ก ควรสอบถามเภสัชกรเรื่องรูปแบบและความแรงที่เหมาะกับแต่ละคน ไม่ควรนำยาเม็ดของผู้ใหญ่มาแบ่งให้เด็กโดยคาดเดาเอง

2. เกลือแร่ ORS (Oral Rehydration Salts) สำหรับวันที่ท้องเสีย

กลุ่มยา: ยาแก้ท้องเสีย
รูปแบบยา: ผงสำหรับละลายน้ำ

ท้องเสียเป็นหนึ่งในอาการที่เกิดขึ้นได้แบบไม่ทันตั้งตัว บางครั้งตื่นเช้ามาก็ต้องเข้าห้องน้ำหลายรอบจนรู้สึกเพลีย เกลือแร่ ORS จึงเป็นอีกอย่างที่น่าเตรียมติดบ้านไว้ เพราะช่วยทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่ร่างกายสูญเสียจากอาการท้องเสียหรืออาเจียน

ORS ไม่ใช่ยาหยุดถ่าย และเป็นคนละชนิดกันกับเกลือแร่แบบเดียวกับเครื่องดื่มสำหรับออกกำลังกาย เวลาซื้อควรเลือกสูตรที่ใช้สำหรับอาการท้องเสียโดยเฉพาะ และผสมน้ำตามปริมาณที่ระบุบนซอง

Shopee Recommendation หากท้องเสียจนซึม ปัสสาวะน้อยมาก ดื่มน้ำไม่ได้ หรือถ่ายเป็นเลือด ควรพบแพทย์ ไม่ควรรอดูอาการเอง

3. ไซเมธิโคน (Simethicone) สำหรับอาการท้องอืดแน่นท้อง

กลุ่มยา: ยาแก้ปวดท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ
รูปแบบยา: ยาเม็ดหรือแคปซูล ขนาด 40 และ 80 มก.

เคยกินอาหารเสร็จแล้วรู้สึกแน่นท้อง ท้องป่อง หรือมีแก๊สจนไม่สบายตัวไหม? ไซเมธิโคนเป็นยาที่ใช้บรรเทาอาการท้องอืดท้องเฟ้อจากแก๊สในทางเดินอาหาร จึงอาจเหมาะกับบ้านที่มีสมาชิกเจออาการลักษณะนี้เป็นครั้งคราว

แต่ถ้าเป็นอาการแสบท้องจากกรดหรือปวดท้องจากสาเหตุอื่น ไซเมธิโคนอาจไม่ใช่ยาที่ตอบโจทย์ เพราะไม่ได้ใช้รักษาปัญหาทางเดินอาหารทุกประเภท

Shopee Recommendation เลือกสูตรและความแรงตามคำแนะนำบนฉลาก ควรปรึกษาเภสัชกรหากไม่แน่ใจว่าอาการที่เป็นเกิดจากแก๊สจริงหรือไม่ หากใช้แล้วไม่ดีขึ้นตามระยะเวลาที่กำหนด หรือมีอาการปวดท้องรุนแรง ควรพบแพทย์โดยเร็ว

4. คลอร์เฟนิรามีน (Chlorpheniramine) สำหรับคนที่มีอาการแพ้

กลุ่มยา: ยาแก้แพ้ลดน้ำมูก
รูปแบบยา: ยาเม็ด 2 มก.

ใครที่มีอาการจาม น้ำมูกไหลจากภูมิแพ้ หรือลมพิษบางชนิด อาจเคยได้ยินชื่อคลอร์เฟนิรามีนกันมาบ้าง ยาตัวนี้ใช้บรรเทาอาการแพ้บางประเภทได้ จึงอาจเป็นตัวเลือกสำหรับบ้านที่มีคนใช้ยาชนิดนี้ได้อย่างเหมาะสม

แต่ข้อควรระวังสำคัญคือยาอาจทำให้ง่วงซึม ถ้าวันไหนต้องขับรถ ทำงานกับเครื่องจักร หรือทำกิจกรรมที่ต้องใช้สมาธิ ก็ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้โดยไม่ปรึกษาเภสัชกร

Shopee Recommendation ยาชนิดนี้มีความแรงหลายระดับ ดังนั้นผู้สูงอายุและผู้มีโรคประจำตัวควรตรวจสอบและปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้คลอร์เฟนิรามีน

5. ไดเมนไฮดริเนท (Dimenhydrinate) สำหรับคนเมารถง่าย

กลุ่มยา: ยาแก้เมารถ เมาเรือ
รูปแบบยา: ยาเม็ด 50 มก.

สายเที่ยวแต่ขึ้นรถทีไรก็เวียนหัว คลื่นไส้ หรือเมารถบ่อยๆ คงจะคุ้นเคยกับยาไดเมนไฮดริเนท ยาชนิดนี้ใช้ป้องกันอาการเมารถและเมาเรือ เหมาะกับการเตรียมไว้สำหรับผู้ที่มีปัญหาเมารถเป็นประจำและสามารถใช้ยานี้ได้

แต่ถ้าไม่ได้มีปัญหาเมารถก็ไม่จำเป็นต้องซื้อมาติดบ้าน เพราะการเตรียมยาให้ตรงกับไลฟ์สไตล์ของสมาชิกสำคัญกว่าการซื้อให้ครบทุกประเภท

Shopee Recommendation ยานี้อาจทำให้ง่วงซึม จึงไม่ควรใช้ก่อนขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักร และควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

6. น้ำเกลือล้างแผล (Sodium Chloride 0.9%) สำหรับแผลเล็กๆ น้อยๆ

กลุ่มยา: ยาใส่แผล ล้างแผล
รูปแบบยา: น้ำเกลือ 0.9% สำหรับล้างแผล

ไม่ว่าจะเผลอทำมีดบาดนิ้ว เข่าถลอก หรือมีแผลเล็กน้อยระหว่างทำกิจกรรม น้ำเกลือล้างแผลเป็นของที่ควรเตรียมไว้คู่กับผ้าก๊อซและพลาสเตอร์ เพราะใช้ทำความสะอาดบาดแผลได้

สำหรับคนที่กำลังจัดกล่องปฐมพยาบาลใหม่ น้ำเกลือล้างแผลเป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่นำมาใช้ร่วมกับอุปกรณ์ทำแผลอื่นๆ ได้อย่างสะดวก

Shopee Recommendation เลือกน้ำเกลือที่ระบุว่าสำหรับล้างแผล ตรวจสอบสภาพบรรจุภัณฑ์ วันหมดอายุและคำแนะนำหลังเปิดใช้ ควรพบแพทย์หากเกิดแผลลึก เลือดไหลไม่หยุด หรือถูกสัตว์กัด 

7. โพวิโดน-ไอโอดีน (Povidone-Iodine) สำหรับดูแลแผลสดบางประเภท

กลุ่มยา: ยาใส่แผล ล้างแผล
รูปแบบยา: ยาน้ำสำหรับใช้ภายนอก ความเข้มข้น 10%

โพวิโดน-ไอโอดีนเป็นยาใช้ภายนอกสำหรับบาดแผล หลายคนอาจคุ้นเคยกับการมีผลิตภัณฑ์นี้อยู่ในกล่องยาอยู่แล้ว หลักๆ จะใช้กับแผลสดที่ไม่ลึกหรือบาดเจ็บรุนแรง 

แต่ไม่ใช่ทุกแผลที่ควรใช้โพวิโดน-ไอโอดีนเหมือนกัน โดยเฉพาะแผลลึก แผลไหม้รุนแรง หรือแผลขนาดใหญ่ ควรได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ก่อน

Shopee Recommendation เช็กก่อนให้แน่ใจว่าเป็นสูตรสำหรับส่วนที่ต้องการใช้ และอ่านข้อควรระวังบนฉลาก หากมีอาการระคายเคืองหรือแพ้หลังใช้ควรหยุดใช้

8. คาลาไมน์โลชั่น (Calamine Lotion) สำหรับผดผื่นคันเล็กน้อย

กลุ่มยา: ยาสำหรับโรคผิวหนัง
รูปแบบยา: โลชั่นสำหรับทาผิว มี Calamine 8-15% และ Zinc Oxide 3-12%

เวลามีผดผื่นคันเล็กน้อยหรือรู้สึกระคายเคืองผิว คาลาไมน์โลชั่นเป็นผลิตภัณฑ์ที่อาจช่วยบรรเทาอาการได้ เหมาะสำหรับพิจารณาไว้ในบ้านที่มีสมาชิกเคยได้รับคำแนะนำให้ใช้กับอาการลักษณะนี้

อย่างไรก็ตาม ผื่นคันเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งการแพ้ การระคายเคือง และการติดเชื้อ จึงไม่ควรใช้คาลาไมน์กับผื่นทุกชนิดโดยไม่ดูอาการ

Shopee Recommendation อย. เตือนว่าไม่ให้ใช้กับผู้ป่วยที่มีผิวแห้ง หากมีผื่นลุกลามหรืออาการรุนแรงควรพบแพทย์

จัดกล่องยาตามไลฟ์สไตล์ แบบไหนเหมาะกับบ้านเรา?

ไม่มีสูตรตายตัวว่ากล่องยาทุกบ้านต้องมีอะไรเหมือนกัน ลองดูจากจำนวนสมาชิก อายุ และกิจกรรมที่ทำบ่อยๆ แล้วค่อยเลือกให้เหมาะกับการใช้ชีวิตจริง จะช่วยให้ไม่ต้องซื้อยาเก็บไว้จนหมดอายุโดยไม่ได้ใช้

สำหรับบ้านที่มีหญิงตั้งครรภ์ ผู้ให้นมบุตร หรือคนที่มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนจัดชุดยาสำหรับใช้เอง เพราะยาบางตัวอาจมีข้อห้ามหรือใช้ร่วมกับยาประจำไม่ได้

นอกจากยาที่ควรมีติดบ้านแล้ว อุปกรณ์ปฐมพยาบาลอะไรที่ควรมีติดบ้าน?

บางครั้งของที่ต้องใช้ก็ไม่ใช่ยา แต่เป็นอุปกรณ์เล็กๆ น้อยๆ เช่น พลาสเตอร์ ผ้าก๊อซ หรือเครื่องวัดอุณหภูมิที่ช่วยให้ดูแลตัวเองได้สะดวกขึ้น ลองเช็กดูว่าที่บ้านมีอะไรแล้ว และยังขาดอะไรบ้าง

1. กล่องปฐมพยาบาล จัดยารวมกันให้หยิบง่าย

ถ้าตอนนี้ยาแต่ละตัวกระจายอยู่คนละมุมบ้าน ลองหากล่องปฐมพยาบาลมาจัดรวมกัน จะได้ไม่ต้องรื้อหาทุกครั้งที่ต้องใช้ เลือกกล่องที่มีช่องแบ่ง ทำความสะอาดง่าย และมีขนาดเหมาะกับของที่ต้องเก็บ แต่ไม่ควรแกะยาออกจากบรรจุภัณฑ์เดิมจนไม่มีฉลากหรือวันหมดอายุ และต้องเก็บกล่องยาให้พ้นมือเด็ก

2. พลาสเตอร์ปิดแผล ใช้กับแผลเล็กๆ

ไม่ว่าจะโดนกระดาษบาด มีแผลจากการทำอาหาร หรือเกิดรอยถลอกเล็กน้อย พลาสเตอร์ปิดแผลก็เป็นอีกอย่างที่น่าเตรียมไว้ ลองเลือกหลายขนาดให้เหมาะกับตำแหน่งแผล และควรเปลี่ยนเมื่อพลาสเตอร์เปียกหรือสกปรก

3. ผ้าก๊อซ ปิดแผลและช่วยกดห้ามเลือด

สำหรับบาดแผลที่มีขนาดใหญ่กว่าพลาสเตอร์ทั่วไป ผ้าก๊อซเป็นอีกอย่างที่ใช้ปิดแผลหรือช่วยกดห้ามเลือดเบื้องต้นได้ ควรเตรียมเทปทางการแพทย์ไว้ใช้ร่วมกันด้วย และตรวจสอบบรรจุภัณฑ์ก่อนใช้ทุกครั้ง

4. เครื่องวัดอุณหภูมิดิจิทัล วัดไข้ได้ทันที

เวลารู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว หลายคนอาจใช้วิธีเอามือแตะหน้าผาก แต่การมีเครื่องวัดอุณหภูมิจะช่วยให้ติดตามอุณหภูมิร่างกายได้ชัดเจนกว่า 

5. กล่องเก็บยา สำหรับจัดของให้เป็นระเบียบ

ใครที่บ้านมียาหลายชนิดหรือมีสมาชิกหลายคน อาจใช้กล่องเก็บยาที่แบ่งช่องชัดเจน เพื่อช่วยแยกประเภทและลดความสับสน แต่ควรเก็บยาพร้อมฉลากและข้อมูลที่จำเป็นเสมอ ไม่ควรเทยาเม็ดหลายชนิดรวมกันจนแยกไม่ออกว่าเม็ดไหนคือยาอะไร

ก่อนซื้อยาสามัญประจำบ้าน ต้องเช็กอะไรบ้าง?

เวลาซื้อยา อย่าดูแค่ชื่อยี่ห้อหรือความคุ้นเคย เพราะยาที่ชื่อคล้ายกันอาจมีตัวยา ความแรง และวิธีใช้แตกต่างกัน ก่อนซื้อ ลองเช็กตามนี้

1. ดูชื่อยาและตัวยาสำคัญ ว่าตรงกับอาการที่ต้องการดูแลหรือเปล่า
2. เช็กความแรงของยา เพื่อดูว่ายาความแรงไหนเหมาะกับผู้ใหญ่หรือใช้กับเด็ก
3. อ่านวิธีใช้และคำเตือน เพื่อให้รู้ว่ายานั้นใช้กับอาการไหน และมีข้อห้ามอะไรบ้าง
4. ตรวจสอบเลขทะเบียนตำรับยา และข้อมูลผู้ผลิตจากแหล่งที่เชื่อถือได้
5. ดูวันหมดอายุ รวมถึงสภาพบรรจุภัณฑ์ก่อนซื้อด้วยนะ
6. เลือกซื้อจากช่องทางที่ได้รับอนุญาต และสอบถามเภสัชกรเมื่อไม่แน่ใจ

แล้วซื้อยาผ่าน Shopee ได้ไหม?

สำหรับคนที่ชอบซื้อของออนไลน์ Shopee เป็นหนึ่งในแพลตฟอร์มที่สามารถสั่งยา delivery ได้แล้ว เพราะได้รับรับการรับรองจาก อย. สำหรับให้บริการเภสัชกรรมทางไกล หรือ Telepharmacy เป็นบริการที่เกี่ยวข้องกับร้านขายยาที่ได้รับอนุญาตและการให้คำปรึกษาจากเภสัชกรตามเงื่อนไขที่กำหนด ถ้าใครยังไม่เคยใช้ Telepharmacy บน Shopee อ่านและลองใช้ได้เลยวันนี้ !

แต่ไม่ใช่ยาทุกชนิดจะสามารถกดซื้อจากหน้าสินค้าทั่วไปได้เหมือนสินค้าอุปโภคบริโภค ต้องตรวจสอบประเภทผลิตภัณฑ์ ร้านค้า และเงื่อนไขการจำหน่ายก่อนเสมอ

ส่วนอุปกรณ์ทั่วไปอย่างกล่องปฐมพยาบาล พลาสเตอร์ ผ้าก๊อซ และกล่องเก็บยา สามารถเลือกเปรียบเทียบสินค้าให้เหมาะกับความต้องการได้ โดยตรวจสอบรายละเอียดและสถานะการจำหน่ายของสินค้าแต่ละรายการก่อนซื้อ

วิธีจัดเก็บยาสามัญประจำบ้าน ให้พร้อมใช้และไม่หมดอายุคากล่อง

ซื้อยามาแล้วก็อย่าลืมจัดเก็บให้ดีด้วย เพราะต่อให้มียาครบ แต่ถ้าเก็บผิดวิธีหรือหมดอายุไปแล้ว ก็อาจไม่พร้อมใช้ในวันที่ต้องการจริงๆ

ลองเริ่มจากแยกยารับประทานกับยาทาภายนอก เก็บไว้ในบรรจุภัณฑ์เดิมที่มีฉลากครบ และจัดตามประเภทการใช้งาน เช่น ยาลดไข้ ยาสำหรับระบบทางเดินอาหาร หรืออุปกรณ์ทำแผล

เลือกตำแหน่งเก็บที่เหมาะกับเงื่อนไขของยาแต่ละชนิด หลีกเลี่ยงบริเวณที่ร้อนหรือชื้นจัด และเก็บให้พ้นมือเด็กกับสัตว์เลี้ยง บางผลิตภัณฑ์อาจมีข้อกำหนดการเก็บเฉพาะ จึงควรอ่านฉลากทุกครั้ง

อีกหนึ่งวิธีที่ช่วยได้คือกำหนดวันตรวจกล่องยาเป็นประจำ เช่น ทุก 3-6 เดือน เพื่อเช็กว่ามีอะไรหมดอายุ ใกล้หมด หรือไม่ได้ใช้แล้วบ้าง และอย่าลืมตรวจวันหมดอายุกับสภาพยาก่อนหยิบใช้ทุกครั้ง

เมื่อไหร่ที่ไม่ควรรักษาด้วยยาที่มีติดบ้าน?

ถึงจะเตรียมยาสามัญประจำบ้านไว้พร้อมแล้ว แต่บางอาการก็ไม่ควรซื้อยากินเองหรือรอดูอาการ เพราะอาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่ต้องรีบพบแพทย์ เช่น

• เจ็บหน้าอกรุนแรงหรือหายใจลำบาก
• หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงเฉียบพลัน หรือพูดไม่ชัด
• หมดสติ ชัก หรือซึมผิดปกติ
• หน้าหรือคอบวมร่วมกับหายใจลำบาก
• ปวดท้องรุนแรงหรือถ่ายเป็นเลือด
• อาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้ หรือมีอาการขาดน้ำรุนแรง
• มีบาดแผลลึก เลือดไหลไม่หยุด หรือแผลไหม้รุนแรง

หากพบอาการฉุกเฉิน ควรรีบขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ โดยสามารถโทร 1669 ได้ในประเทศไทย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยาสามัญประจำบ้าน

ถ้าอยู่หอพักคนเดียว ควรเตรียมยาอะไรไว้บ้าง?

อาจเริ่มจากยาลดไข้ที่เหมาะกับตัวเอง เกลือแร่ ORS และอุปกรณ์ดูแลบาดแผล เช่น น้ำเกลือล้างแผล พลาสเตอร์ และผ้าก๊อซ นอกจากนั้นเลือกยาอื่นเพิ่มตามความจำเป็นและคำแนะนำของเภสัชกร 

ยาที่บ้านหมดอายุไปไม่กี่เดือน ยังใช้ได้ไหม?

ไม่ควรใช้ยาที่หมดอายุแล้ว เพราะคุณภาพและประสิทธิภาพอาจไม่เหมือนเดิมแล้ว ควรแยกยาหมดอายุออกจากยาที่ใช้งาน และสอบถามร้านยาหรือหน่วยบริการสุขภาพเกี่ยวกับวิธีจัดการยาเหลือใช้ที่เหมาะสม

ยาที่เปิดขวดแล้วเก็บไว้ได้นานแค่ไหน?

แนะนำให้ดูที่วิธีใช้งานของยานั้น ๆ เพราะ ยาบางชนิดมีระยะเวลาการใช้หลังเปิดต่างออกไป ดังนั้นขึ้นอยู่กับชนิดยา สูตรตำรับ และคำแนะนำของผู้ผลิต หากไม่แน่ใจควรสอบถามเภสัชกรก่อนใช้

ยาสามัญประจำบ้านใช้ร่วมกับยาประจำตัวได้ไหม?

ควรแจ้งเภสัชกรว่ากำลังใช้ยาอะไรอยู่ก่อนเลือกซื้อยาชนิดใหม่ หรือปรึกษาแพทย์ที่พบประจำ เพราะยาบางตัวอาจมีปฏิกิริยากับยาที่กินเป็นประจำ หรือไม่เหมาะกับโรคประจำตัวบางประเภท 

สรุปจัดกล่องยาติดบ้านให้พร้อม เลือกเท่าที่จำเป็นก็พอ

การเตรียมยาสามัญประจำบ้านไม่จำเป็นต้องซื้อทุกอย่างมาเก็บไว้ ขอแค่เริ่มจากยาที่เหมาะกับคนในบ้านและอาการที่มีโอกาสเจอจริงๆ พร้อมอุปกรณ์ปฐมพยาบาลพื้นฐาน ก็ช่วยให้ดูแลอาการเล็กๆ น้อยๆ ได้สะดวกขึ้นแล้ว

ลองเปิดกล่องยาที่บ้านดูสักหน่อยว่าตอนนี้มีอะไรอยู่บ้าง ตัวไหนหมดอายุ ตัวไหนควรเติม หรือมีอุปกรณ์ชิ้นไหนที่ยังขาดอยู่ ถ้ากำลังจะจัดใหม่ก็เริ่มจากกล่องปฐมพยาบาล พลาสเตอร์ ผ้าก๊อซ และเครื่องวัดอุณหภูมิก่อนได้ ส่วนยาที่ต้องใช้ควรเลือกตามความจำเป็นและปรึกษาเภสัชกรเมื่อไม่แน่ใจ

อ้างอิง องค์การอนามัยโลก, สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา, กองยา อย.โมโนกราฟยาสามัญประจำบ้าน, กองยา อย. บริการเภสัชกรรมทางไกล, สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแพลตฟอร์ม Telepharmacy